Hidrologiya quyularının qazılması

Hidrogeoloji quyular yeraltı suların səviyyəsini, keyfiyyətini və ehtiyatını öyrənmək üçün qazılır. Adi su quyusundan fərqli olaraq, onların əsas məqsədi su vermək deyil, ölçmək və müşahidə etməkdir: layın nə qədər su verə biləcəyini, suyun necə hərəkət etdiyini və zamanla necə dəyişdiyini bilmək.

Hansı işlərdə lazımdır

• Su təchizatı layihələri — qəsəbə, şəhər və ya sənaye su qəbuledicisi üçün ehtiyatın qiymətləndirilməsi.
• Ekoloji monitorinq — yanacaq anbarları, poliqonlar, zavodlar və neft-qaz obyektləri ətrafında yeraltı suyun çirklənməsinə nəzarət.
• Tikinti — özül çuxurlarında suyun endirilməsinin layihələndirilməsi və qrunt suyu səviyyəsinin izlənməsi.
• Drenaj və meliorasiya — kənd təsərrüfatı torpaqlarında və yaşayış ərazilərində qrunt suyunun qalxmasına nəzarət.

Quyu növləri

• Kəşfiyyat-istismar quyuları — əvvəl sınaq üçün qazılır, nəticə yaxşı olduqda su qəbuledicisi kimi istismara verilir.
• Müşahidə quyuları (pyezometrlər) — sınaq nasoslaması zamanı ətrafdakı səviyyə düşümünü ölçmək və uzunmüddətli səviyyə müşahidəsi üçün.
• Monitorinq quyuları — müntəzəm su nümunəsi götürmək üçün, adətən obyektin axın istiqamətində yuxarı və aşağı tərəfində.
• Su endirmə quyuları — tikinti zamanı qrunt suyunun səviyyəsini müvəqqəti aşağı salmaq üçün.

Monitorinq quyusunun quruluşu

Monitorinq quyusu suyun tərkibini dəyişməməlidir. Ona görə də adətən plastik (PVC) borulardan qurulur. Filtr yalnız öyrənilən layın qarşısında yerləşdirilir, ətrafına çınqıl süzgəci tökülür. Filtrin üstündə bentonit tıxac qoyulur ki, digər laylardan və səthdən su keçməsin. Quyunun ağzı kilidli qoruyucu başlıqla bağlanır.

Sınaq nasoslaması

Nasoslama zamanı quyudan müəyyən debitlə su çəkilir, həm bu quyuda, həm də müşahidə quyularında səviyyənin düşməsi və nasos dayandıqdan sonra bərpası vaxta görə ölçülür. Bu ölçmələrdən hidrogeoloq layın əsas parametrlərini hesablayır: quyunun xüsusi debitini, layın su keçiriciliyini və təsir radiusunu. Sınaq bir neçə saatdan bir neçə günə qədər davam edə bilər.

Nasoslamanın sonunda kimyəvi və bakterioloji analiz üçün su nümunələri götürülür.

İş ardıcıllığı

1. Hidrogeoloqun tapşırığı əsasında quyuların yerinin, dərinliyinin və konstruksiyasının razılaşdırılması.
2. Qazma və geoloji kəsiyin təsviri.
3. Filtr kolonunun, çınqıl süzgəcinin və bentonit tıxacın quraşdırılması.
4. Quyunun su təmiz çıxana qədər yuyulması (inkişaf etdirilməsi).
5. Sınaq nasoslaması və səviyyə ölçmələri.
6. Su nümunələrinin götürülməsi, məlumatların hesabat üçün təhvil verilməsi.

Müraciət edərkən işin məqsədini, ərazini, quyuların sayını və dərinliyini, əlinizdə varsa hidrogeoloji tapşırığı bildirin.