Geologiya quyularının qazılması
Tikinti öncəsi mühəndis-geoloji axtarışlar: qruntun öyrənilməsi, nümunə götürülməsi və hesabat üçün məlumat.
Bina, yol və ya sənaye obyekti tikilməzdən əvvəl qruntun daşıma qabiliyyəti, qrunt sularının səviyyəsi və layların quruluşu bilinməlidir. Geologiya quyuları bu məlumatı verir. Bu, mühəndis-geoloji axtarış adlanır və layihələndirmənin məcburi mərhələsidir: bünövrənin növü, dərinliyi və qiyməti birbaşa onun nəticələrindən asılıdır.
Kimlər üçündür
- Layihə təşkilatları və memarlar — layihə üçün geoloji hesabat.
- Tikinti şirkətləri — çoxmərtəbəli binalar, yaşayış kompleksləri, ticarət mərkəzləri.
- Sənaye və infrastruktur — zavodlar, anbarlar, çənlər, yollar, körpülər, boru kəmərləri.
- Fərdi sifarişçilər — böyük fərdi ev və ya çətin ərazidə (yamac, sulu qrunt, tökmə qrunt) tikinti.
Nə müəyyən edilir
- qrunt laylarının növü, qalınlığı və yatım ardıcıllığı;
- qruntların fiziki-mexaniki xassələri: sıxlıq, nəmlik, möhkəmlik, deformasiya;
- qrunt sularının səviyyəsi və onun mövsümi dəyişmə ehtimalı;
- suyun və qruntun betona və metala aqressivliyi;
- çökən, şişən, duzlu və ya tökmə qrunt kimi təhlükəli xüsusiyyətlər.
Seysmik ərazilərdə qruntun seysmik xassələrə görə kateqoriyası da bu məlumatlar əsasında təyin olunur.
Nümunələr və sınaqlar
Pozulmuş nümunələr qruntun növünü və tərkibini müəyyən etmək üçün götürülür. Pozulmamış nümunələr (monolitlər) xüsusi nümunə götürənlə, təbii quruluşu saxlanılmaqla çıxarılır və laboratoriyada möhkəmlik və çökmə sınaqları üçün istifadə olunur. Qrunt suyuna çatdıqda su nümunəsi də götürülür.
Layihə tələb etdikdə quyuda sahə sınaqları da aparılır, məsələn standart penetrasiya sınağı (SPT). O, qruntun sıxlığı və möhkəmliyi haqqında dərinlik üzrə məlumat verir.
Quyuların sayı və dərinliyi
Quyuların sayı tikilinin ölçüsündən və məsuliyyət dərəcəsindən, dərinliyi isə bünövrənin növündən və yükdən asılıdır. Quyu bünövrənin təsir etdiyi bütün qrunt qalınlığını keçməlidir. Nümunə üçün:
| Obyekt | Quyuların sayı | Dərinlik |
|---|---|---|
| Fərdi ev | 2–3 | 8–12 m |
| 5–9 mərtəbəli bina | 4–6 | 15–25 m |
| Hündür bina, svaylı bünövrə | 6 və daha çox | 30–50 m |
Dəqiq həcmi layihəçi və ya geoloq tapşırıqda müəyyən edir. Tapşırıq yoxdursa, onu hazırlamaqda kömək edirik.
İş ardıcıllığı
- Texniki tapşırığın və quyuların yerləşmə sxeminin alınması.
- Quyuların yerlərinin ərazidə nişanlanması, yeraltı kommunikasiyaların yoxlanması.
- Qazma, geoloji kəsiyin təsviri, nümunələrin götürülməsi.
- Qrunt suyunun görünən və sabitləşmiş səviyyəsinin ölçülməsi.
- Quyuların tamponajı və ərazinin təmizlənməsi.
- Nümunələrin laboratoriyaya çatdırılması, məlumatların hesabat üçün təhvil verilməsi.
Müraciət edərkən obyektin ünvanını, tikilinin növünü və mərtəbə sayını, planlaşdırılan bünövrəni və əlinizdə varsa texniki tapşırığı göndərin.