PQ baltaları
PQ kern qazması üçün almaz baltalar (koronkalar) — müxtəlif süxur sərtliyinə görə matris seçimi ilə.
Balta (koronka) süxuru kəsən və kerni formalaşdıran əsas işçi hissədir. PQ baltası quyunu 122,6 mm diametrdə açır və 85,0 mm kern verir. Qazma sürəti, kernin keyfiyyəti və bir metr qazmanın maya dəyəri ən çox baltadan asılıdır.
Balta növləri
- İmpreqnasiya olunmuş almaz baltalar — xırda almazlar metal matrisin bütün həcminə paylanıb. Matris aşındıqca yeni almazlar üzə çıxır, balta özünü «itiləyir». Kern qazmasında ən geniş yayılmış növdür, orta və sərt süxurlar üçündür.
- Səthi almazlı baltalar — iri almazlar matrisin səthinə yerləşdirilib. Yumşaq və orta sərtlikli, az abraziv süxurlarda sürətli qazma verir.
- Sərt ərintili və PCD baltalar — kəsici elementlər sərt ərinti və ya sintetik almaz lövhələrdən olur. Yumşaq süxurlar, gil və çöküntü qatları üçün uyğundur.
Matris seçimi
İmpreqnasiya olunmuş baltada matrisin sərtliyi süxura uyğun olmalıdır. Qayda əksinədir: yumşaq və abraziv süxurda matris tez aşınmasın deyə sərt, sərt və bütöv süxurda isə almazlar vaxtında üzə çıxsın deyə yumşaq matris seçilir.
| Süxur | Nümunələr | Matris |
|---|---|---|
| Yumşaq, abraziv | qumdaşı, konqlomerat, aşınmış süxurlar | sərt |
| Orta sərtlikli | əhəngdaşı, mərmər, şistlər | orta |
| Sərt, bütöv | qranit, bazalt, kvarsit | yumşaq |
Matris düzgün seçilmədikdə ya balta tez aşınır, ya da «cilalanır»: almazlar üzə çıxmır və qazma dayanır.
Suyun yolları və genişləndirici
Baltanın üzündəki su kanalları yuyucu suyu kəsici hissəyə çatdırır və qırıntıları aparır. Yumşaq və dağılan süxurlarda kernin yuyulub getməməsi üçün suyu üz tərəfdən buraxan xüsusi konstruksiyalar istifadə olunur. Baltanın üstündə quraşdırılan genişləndirici mufta quyunun diametrini saxlayır ki, növbəti balta sıxışmasın.
İstismar
- Yeni baltanı ilk bir neçə dəqiqə az yük və orta dövrlə işlədin.
- Yükü, dövrləri və su axınını süxura görə tənzimləyin, qazma sürətini izləyin.
- Sürət kəskin düşərsə, balta cilalanmış ola bilər: yükü artırmaq və ya suyu azaltmaq almazları yenidən üzə çıxara bilər.
- Baltanın yanal aşınmasını və genişləndiricinin diametrini müntəzəm ölçün.
Müraciət edərkən ərazinin geoloji kəsiyini və ya əsas süxurları, planlaşdırılan metrajı və istifadə etdiyiniz baltaların markasını bildirin. Uyğun baltanı və lazım olan sayı seçməkdə kömək edərik.